آتشکده اصفهان




1932 میلادی

آدرس



آتشگاه اصفهان
آثار برجای‌مانده روی قله‌ی کوه منفرد آتشگاه در مغرب اصفهان که مشرف به جاده اصفهان و نجف آباد است و از خشت‌های ضخیم که به وسیله‌ی ملاط رس و قطعات نی به یکدیگر متصل شده‌اند تشکیل شده و به احتمال قوی اساس و بنیاد یک معبد ایرانی ( آتشکده ) از دوره ساسانیان است که بعدا در دوره های اسلامی آثار دیگری بر آن افزوده شده و چون در معرض تاثیر عوامل جوی قرار داشته و هیچگاه نسبت به تعمیر و ترمیم آن توجهی نبوده تدریجا در اثر فرسایش آب باران و تاثیرات سایر عوامل جوی روی به ویرانی و انهدام گذاشته است … نامگذاری این کوه به آتشگاه، که آثار برجای مانده‌ی قله آن امروز به تحقیق بر ما معلوم نیست در چه زمانی ساخته شده، خود دلیل روشنی است بر این که یقینا روزگاری از کانون ساختمان های روی این کوه شراره‌های آتش جاویدانی شعله‌ور بوده و در محل ویرانه‌های برجای مانده‌ی فعلی که در آن روزگاران بنای مخصوص و جالبی بوده مراسمی مذهبی برگزار می شده است . خشت هایی که ویرانی‌های فعلی آتشکده را تشکیل می‌دهد به لحاظ اندازه بسیار قابل توجه است و شاید در سایر آثار باستانی کمتر از خشت خام بدین بزرگی دیده شود. خشت‌هایی که فعلا باقی مانده است به طول و عرض 40 سانتی متر و قطر 14 سانتی متر می باشد . محل امروزی آتشگاه در مغرب شهر اصفهان ناحیه ای از بلوک ماربین و مشرف به بستر رودخانه ی زاینده رود است …ابن خردادبه می گوید در قریه مارابین قلعه‌ای از بناهای طهمورث موجود است و در آن آتشکده‌ای است و این قول حاکی از آن است که در زمان این مورخ هم این معبد خیلی قدیمی تصور می‌شده است. حمزه اصفهانی در ذکر پادشاهی کی‌اردشیر می‌نویسد که وی در اصفهان در یک روز سه آتشکده بنا کرد: آتشکده‌ی شهر اردشیر در جانب قلعه مارین ( این آتشکده با محل فعلی آتشگاه که در بلوک ماربین واقع است تطبیق می‌کند )، دوم ذروان‌اردشیر در قریه‌ی دارک از رستاق خوار ، سوم آتشکده مهر اردشیر در قریه اردستان. ابن حوقل از جغرافیا‌نویسان مشهور قرن چهارم هجری در وصف آتشگاه اصفهان در کتاب معروف خود ( صوره الارض ) چنین می نویسد: ماربین در مغرب اصفهان واقع شده. می‌گویند خراج آن یکصد هزار درهم است. یخ عمده شهر و اطراف آن از این بخش به دست می‌آید زیرا کارگران متخصص دارد… در این بخش تل بزرگی ست مانند کوه که بر روی آن قلعه‌ای بنا شده و بر آن آتشکده‌ای ست که می‌گویند آتش آن از آتش های ازلی قدیم است ( فیقال ان ناره من قدیم النیران الازلیه ) مراقبین این آتش و دربانان آن از زرتشتی‌های ( مجوس ) می‌باشند که همه ثروتمند و متمول‌اند زیرا که شراب می اندازند و آن را نگاه می‌دارند تا کهنه شود و چون شراب آنها خیلی خوب است از اطراف نزد آنها می‌آیند و از آن ها خریداری می‌کنند و درنتیجه سود سرشاری عاید آنها می‌گردد. مافروخی مورخ اصفهانی قرن پنجم در رساله‌ی محاسن اصفهان در ذکر تفرجگاه های معروف اصفهان از ماربین و آتشگاه به شرح زیر نام می‌برد. نخست حصار ماربین که معروف است به آتشکده و الحق آیت یا نار کونی بردا و سلاما بر هر ورقی از ریاحین آن نزهتگاه مسطور: ماربینی که نسخه ی ارم است آفتاب اندرو درم درم است… در جای دیگر … از بنای آتشگاه به نام دز ماربین نام برده است و بانی آن را مهریزدان ملکی از ملوک طوایف ناحیه النجان اصفهان معرفی می‌کند و می‌نویسد: دز را بر بالای قلعه ماربین او بنیاد نهاد. از مورخین و سیاحان غربی ویلیام جکسن در کتاب خود ” ایران در گذشته و حال” راجع به آتشگاه اصفهان چنین نوشته است: اعم از اینکه ما تاریخ اصل این معبد را از دوره هخامنشی بدانیم یا ساختمان های فعلی را از دوره‌ی ساسانی بپنداریم اطلاعات ما را در باره‌ی این معبد و محل آن حداقل تا پانزده قرن قبل از این پیش می‌برد. در عصر کنونی کافی است که بدانیم آتش مقدس برای قرنها بر آن محل روشن بوده و آینده قضاوت خواهد کرد که این معبد به کدامیک از مقدسات مذهب زرتشت مربوط بوده است.




مطالب مرتبط