• دسته‌بندی نشده

ستون


ستون، همواره یکی از بخش‌هاب بنیادی ساختمان بوده است. با این همه می‌توان آن را هنگامی که در شمار بخشی از کالبد ساختمان در نما به کار رفته است بررسی کرد. به ویژه شیوه‌هایی از مهرازی ایران که در آن‌ها از آسمانه تخت به روش تیر و ستون بهره‌گیری شده است. گرچه در شیوه‌های دیگر مهرازی هم شایان توجه است. پیشینه ستون به 4600 سال پیش باز می‌گردد که در شهر اوروک سومری شناخته شده است. هم‌چنین می‌توان از مهرازی اورارتوییان یاد کرد که در آن آسمانه‌های تخت بر ستون‌های کلفت چوب سرو و شاه‌تیرهای پوشیده از رز نهاده شده بود. سپس از مهرازی هخامنشیان در شیوه پارسی که شکوهمندترین و پرکارترین ستون‌ها را در مهرازی آفریدند. ستون‌هایی از سنگ یک‌پارچه با بلندایی نزدیک به 19 متر که در تخت جمشید کار شده است. پایه آن‌ها مانند جام‌های وارونه نیلوفر آبی است که نماد نیروی زندگی بود. سرستون‌های ایوان آپادانا نمایش درختان خرما با چتر برگ‌های آویزانش است. آن سوتر پیچک‌های بالارونده نشانه‌ای از شکوفایی است. همه سرستون‌های دیگر مانند سر جانوران به گونه پشت در پشت است. گاو نر نماد سپند (مقدس) نیروهای آفریننده نخستین بود و در اینجا انگار درختان نگاهبان را بارور می‌ساخت که به گونه ستون‌ها در آمده بودند. تنه ستون‌ها بیشتر با برآمدگی‌هایی به نام خیاری یا خیاره آذین شده‌اند که کشیدگی اندام آن‌ها را بهتر می‌نمایاند. پس از شیوه پارسی دیگر هیچ‌گاه به این گونه ستون پرداخته نشد. شیوه پارتی از ستون کمتر بهره می‌برد و پس از اسلام ستون‌ها در شبستان‌های ستون دار به کار رفتند. گرچه در بعضی مسجدهای کهن دارای آسمانه تخت کنده‌کاری و آذین بر ستون‌ها می‌توان یافت (مسجد ابیانه) با این همه آذین‌های ستون اندک است.ستون‌ها دارای سه بخش اند: پایه / تنه / سر